Home » Οικονομοτεχνικά » Τόκος υπερημερίας – Δημόσια τεχνικά έργα

Τόκος υπερημερίας – Δημόσια τεχνικά έργα


ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ
ΕΛΕΓΚΤΙΚΟ ΣΥΝΕΔΡΙΟ
ΤΜΗΜΑ VIΙ
ΠΡΑΞΗ 2/2011

Αφού μελέτησε τα στοιχεία του φακέλου

Σκέφθηκε σύμφωνα με το νόμο

Ι. Ο Επίτροπος του Ελεγκτικού Συνεδρίου της 2ης Υπηρεσίας Επιτρόπου του Ελεγκτικού Συνεδρίου στο Νομό ΧΧΧ, με την 44/11.5.2010 πράξη του, αρνήθηκε τη θεώρηση του 247, οικονομικού έτους 2010, χρηματικού εντάλματος πληρωμής του Δήμου ΧΧΧ Ν. ΧΧΧ, ποσού 4.173,84 ευρώ, που εκδόθηκε στο όνομα του φερόμενου ως δικαιούχου ΧΧΧ, ηλεκτρολόγου μηχανικού – Ε.Δ.Ε. και αφορούσε στην πληρωμή του 3ου λογαριασμού του έργου «Αξιοποίηση υδρευτικής γεώτρησης ΧΧΧ», ο οποίος εκδόθηκε για την πληρωμή στον ανωτέρω τόκων υπερημερίας λόγω καθυστέρησης πληρωμής του 1ου λογαριασμού του ίδιου έργου. Ως αιτιολογία για την άρνησή του, ο Επίτροπος προέβαλε ότι η εντελλόμενη με το ως άνω χρηματικό ένταλμα δαπάνη δεν είναι νόμιμη, διότι το ποσοστό του τόκου υπολογίστηκε εσφαλμένα σε 10,25% για το διάστημα από 23.10.2006 έως 13.12.2006, σε 10,5% για το διάστημα από 13.12.2006 έως 14.3.2007, σε 10,75% για το διάστημα από 14.3.2007 έως 13.6.2007 και σε 11% για το διάστημα από 13.6.2007 έως 2.5.2008, αντί του ορθού ποσοστού ύψους 85% των εξαμηνιαίων εντόκων γραμματίων του Δημοσίου, σύμφωνα με την παρ. 10 του άρθρου 5 του ν. 1418/1984. Ο Δήμος ΧΧΧ, με το με αριθμ. πρωτ. 4230/9.9.2010 έγγραφο του Δημάρχου του, επανυπέβαλε για θεώρηση το ανωτέρω χρηματικό ένταλμα, υποστηρίζοντας τη νομιμότητα της εντελλόμενης δαπάνης και συγκεκριμένα ότι εφαρμοστέα εν προκειμένω τυγχάνει η διάταξη του άρθρου 53 παρ. 9 του ν. 3669/2008, το οποίο ορίζει ως τρόπο υπολογισμού του τόκου υπερημερίας εκείνον που θέτει το άρθρο 4 του π.δ/τος 166/2003, που και εν τέλει εφαρμόστηκε. Ο Επίτροπος, όμως, ενέμεινε στην άρνησή του, με συνέπεια να ανακύψει η παρούσα διαφωνία, για την άρση της οποίας νομίμως απευθύνεται, με την από 2.11.2010 σχετική έκθεσή του, στο Τμήμα τούτο, σύμφωνα με τις διατάξεις των άρθρων 21 παρ. 1 του π.δ/τος774/1980 (ΦΕΚ Α΄, 189) και 139 παρ. 1 του π.δ/τος 1225/1981 (ΦΕΚ Α΄, 304), σε συνδυασμό με την ΦΓ8./22431/6.10.2004 (ΦΕΚ Β΄, 1620) κανονιστική απόφαση της Ολομέλειας του Ελεγκτικού Συνεδρίου, όπως τροποποιήθηκε με την ΦΓ8./52557/6.12.2006 (ΦΕΚ Β΄, 62/25.1.2007) όμοια απόφαση.

ΙΙ. Με τις διατάξεις της παρ. 10 του άρθρου 5 του ν. 1418/1984 «Δημόσια έργα και ρυθμίσεις συναφών θεμάτων» (ΦΕΚ Α΄ 23), που εφαρμόζεται και επί των έργων που εκτελούνται από τους Οργανισμούς Τοπικής Αυτοδιοίκησης (άρθρ. 2 και 28 παρ. 1 περ. θ΄ αυτού), που ίσχυε κατά τον κρίσιμο χρόνο (από 23.10.2006 έως 2.5.2008 οπότε ανακύπτει το ζήτημα υπολογισμού των τόκων), ορίζεται ότι: «Οι λογαριασμοί των κατά τη σύμβαση οφειλόμενων ποσών συντάσσονται κατά μηνιαία χρονικά διαστήματα, εκτός αν η σύμβαση ορίζει άλλες προθεσμίες. Οι λογαριασμοί συντάσσονται από τον ανάδοχο και υποβάλλονται στη διευθύνουσα υπηρεσία, η οποία τους ελέγχει και τους διορθώνει, όταν απαιτείται, μέσα σε ένα μήνα από την υποβολή τους. Οι εγκρινόμενοι από τη διευθύνουσα υπηρεσία λογαριασμοί αποτελούν την πιστοποίηση για την πληρωμή των εργασιών που έχουν εκτελεστεί. Αν η πληρωμή τους καθυστερήσει πέρα από ένα (1) μήνα από τη λήξη της προηγούμενης προθεσμίας, χωρίς υπαιτιότητα του αναδόχου ή του μελετητή, οφείλεται, αν υποβληθεί έγγραφη όχληση και από το χρόνο υποβολής της, τόκος υπερημερίας ίσος με το ογδόντα πέντε τοις εκατό (85%) του τόκου των εξαμηνιαίων έντοκων γραμματίων του Δημοσίου και ο ανάδοχος ή ο μελετητής μπορεί να διακόψει τις εργασίες αφού κοινοποιήσει στη διευθύνουσα υπηρεσία ειδική έγγραφη δήλωση. Σε περίπτωση που το Δημόσιο παύσει να εκδίδει έντοκα γραμμάτια, ο τόκος υπερημερίας του παρόντος νόμου καθορίζεται με πράξη του Υπουργικού Συμβουλίου». Από τις ανωτέρω διατάξεις προκύπτει ότι οι λογαριασμοί, οι οποίοι έχουν εγκριθεί (εντός μηνός από της υποβολής τους)από την διευθύνουσα το έργο υπηρεσία αποτελούν την πιστοποίηση για την πληρωμή του αναδόχου για τις αντίστοιχες εργασίες που έχουν εκτελεστεί από αυτόν και, συνεπώς, μετά την έγκριση αυτή ανακύπτει υποχρέωση του κυρίου του έργου προς πληρωμή τους. Σε περίπτωση που η πληρωμή τους καθυστερήσει πέρα από ένα μήνα από τη λήξη της προηγούμενης μηνιαίας προθεσμίας, χωρίς υπαιτιότητα του αναδόχου, οφείλεται τόκος υπερημερίας.Περαιτέρω, το π.δ/γμα 166/2003 «Προσαρμογή της ελληνικής νομοθεσίας στην οδηγία 2000/35 της 29.6.2000 για την καταπολέμηση των καθυστερήσεων πληρωμών στις εμπορικές συναλλαγές» (ΦΕΚ Α΄ 138), ορίζει, στο άρθρο 2, ότι: «Οι διατάξεις του διατάγματος αυτού εφαρμόζονται στις πληρωμές που έχουν χαρακτήρα αμοιβής από εμπορική συναλλαγή», στο άρθρο 3, ότι: «Κατά την έννοια του διατάγματος αυτού: 1. «Εμπορική συναλλαγή» είναι κάθε συναλλαγή μεταξύ επιχειρήσεων ή μεταξύ επιχειρήσεων και δημόσιων αρχών, η οποία συνεπάγεται την παράδοση αγαθών ή την παροχή υπηρεσιών έναντι αμοιβής. α. «Δημόσια αρχή» είναι κάθε αναθέτουσα αρχή ή φορέας, όπως ορίζεται στα προεδρικά διατάγματα για τις δημόσιες συμβάσεις προμηθειών (Π.Δ. 370/1995, ΦΕΚ Α΄ 199), υπηρεσιών (Π.Δ. 346/1998, ΦΕΚ Α΄ 230) εξαιρούμενων τομέων (Π.Δ. 57/2000, ΦΕΚ Α΄ 45) και Δημοσίων έργων (Π.Δ. 334/2000, ΦΕΚ Α΄ 279), όπως τροποποιήθηκαν και ισχύουν» και στο άρθρο 4, ότι: «1. . 4. Το ύψος του τόκου υπερημερίας που είναι υποχρεωμένος να καταβάλει ο οφειλέτης υπολογίζεται με βάση το επιτόκιο που εφαρμόζει η Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα στην πιο πρόσφατη κύρια πράξη αναχρηματοδότησης, η οποία πραγματοποιείται πριν από την πρώτη ημερολογιακή ημέρα του οικείου εξαμήνου [«επιτόκιο αναφοράς»] προσαυξημένο κατά επτά εκατοστιαίες μονάδες [«περιθώριο»], εφόσον δεν ορίζεται διαφορετικά στην σύμβαση. Το επιτόκιο αναφοράς το οποίο ισχύει την πρώτη ημερολογιακή ημέρα του οικείου εξαμήνου, εφαρμόζεται και για τους επόμενους έξι μήνες .». Το προαναφερόμενο π.διάταγμα 166/2003 εκδόθηκε με σκοπό την προσαρμογή της ελληνικής νομοθεσίας στις διατάξεις της Οδηγίας 2000/35/ΕΚ, που στόχευε στην καταπολέμηση σε κοινοτικό επίπεδο και με ενιαίο τρόπο των καθυστερήσεων πληρωμών στις εμπορικές συναλλαγές στην εσωτερική αγορά προς διασφάλισητης εύρυθμης λειτουργίας της, των συνθηκών ανάπτυξης υγιούς ανταγωνισμού και της βιωσιμότητας των επιχειρήσεων. Επομένως, οι διατάξεις του εν λόγω π.δ/τος, που αποτελούν μεταφορά στην εσωτερική έννομη τάξη των διατάξεων της ως άνω Οδηγίας, κατισχύουν κάθε αντίθετης διάταξης της εσωτερικής νομοθεσίας. Ως εκ τούτου, ως προς την επιβολή τόκων υπερημερίας σε βάρος δημοσίων αρχών λόγω των εκ μέρους τους καθυστερήσεων πληρωμών σε εμπορικές συναλλαγές μεταξύ αυτών και των επιχειρήσεων-δανειστών τους, οι διατάξεις του ως άνω π.δ/τος είναι αποκλειστικώς εφαρμοστέες έναντι της διάταξης της παρ. 10 του άρθρου 5 του ν. 1418/1984, που ρυθμίζει το ζήτημα της επιβολής των οφειλόμενων τόκων υπερημερίας σε περίπτωση καθυστέρησης πληρωμής οφειλόμενων ποσών εκ λογαριασμών και πιστοποιήσεων προς πληρωμή εκτελεσθεισών εργασιών δημόσιων και περαιτέρω και δημοτικών έργων. Τούτο δε διότι στο πεδίο εφαρμογής του ως άνω π.δ/τος υπάγονται και οι πληρωμές εκ συμβάσεων εκτελέσεως δημοσίων και δημοτικών έργων, αφού και οι εν λόγω εργολαβικές συμβάσεις αποτελούν εμπορικές συναλλαγές κατά τον ορισμό της παρ. 1 του άρθρου 3 του διατάγματος αυτού, δοθέντος ότι εν ευρεία εννοία συνεπάγονται παροχή εκ μέρους του εργολήπτη υπηρεσιών έναντι αμοιβής προς την αναθέτουσα (δημόσια) αρχή, για τον προσδιορισμό της οποίας, όπως προκύπτει από το άρθρο 2 παρ. 1 της οδηγίας (και παρά τη ρητή εξαίρεση με την περίπτ. α΄ της παρ. 1 του άρθρου 3 του π.δ/τος 166/2003), λαμβάνονται υπόψη οι ορισμοί που εμπεριέχονται στις οδηγίες περί δημοσίων συμβάσεων, μεταξύ των οποίων και η οδηγία 93/37/ΕΟΚ (11), που αφορά στα δημόσια έργα. Συνακόλουθα, εφόσον δεν ορίζεται διαφορετικά στη σχετική σύμβαση, το ύψος του οφειλόμενου τόκου υπερημερίας σε περίπτωση καθυστέρησης πληρωμής από την αναθέτουσα αρχήλογαριασμού εκ της εκτέλεσης δημοτικού έργου υπολογίζεται με βάση το επιτόκιο που εφαρμόζει η Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα στην πιο πρόσφατη κύρια πράξη αναχρηματοδότησης, η οποία πραγματοποιείται πριν από την πρώτη ημερολογιακή ημέρα του οικείου εξαμήνου, προσαυξημένο κατά επτά εκατοστιαίες μονάδες. Η ως άνω δοθείσα ερμηνεία ενισχύεται και από την ήδη ισχύουσα (από της 18.6.2008) διάταξη της παρ. 9 του άρθρου 53 του ν. 3669/2008 (ΦΕΚ Α΄, 116/18.6.2008 – βλ. και άρθρο δεύτερο αυτού), με την οποία πλέον ρητά προβλέπεται ο υπολογισμός του τόκου υπερημερίας προκειμένου περί καθυστέρησης πληρωμής λογαριασμού δημοσίου έργου σύμφωνα με το άρθρο 4 του π.δ/τος 166/2003.

ΙΙΙ. Στη συγκεκριμένη υπόθεση, από τα δικαιολογητικά που συνοδεύουν το υπό κρίση χρηματικό ένταλμα προκύπτουν τα ακόλουθα: Κατόπιν διενέργειας σχετικής διαγωνιστικής διαδικασίας, συνήφθη μεταξύ του Δήμου ΧΧΧ Ν. ΧΧΧ και του εργολήπτη ΧΧΧ η από 4.5.2006 εργολαβική σύμβαση, για την κατασκευή του έργου του Δήμου «Αξιοποίηση υδρευτικής γεώτρησης ΧΧΧ», αντί συνολικού ποσού 33.839,90 ευρώ, συμπεριλαμβανομένου Φ.Π.Α.. Ακολούθως, στις 22.9.2006 εκδόθηκε από τον Προϊστάμενο της Τ.Υ.Δ.Κ. Ν. ΧΧΧ ο 1ος λογαριασμός και πιστοποίηση προς πληρωμή εκτελεσθεισών εργασιών του έργου, ποσού 25.127,00 ευρώ με Φ.Π.Α., ο οποίος όμως δεν εξοφλήθηκε από το Δήμο. Για το λόγο αυτό ο ως άνω ανάδοχος υπέβαλε την από 23.10.2006 σχετική όχληση προς την Τ.Υ.Δ.Κ. (αριθμ.πρωτ. 29478), η οποία εξέδωσε τον από 11.1.2010 3ο λογαριασμό του έργου προς πληρωμή των τόκων υπερημερίας που βαρύνουν το Δήμο για το χρονικό διάστημα από την ως άνω ημερομηνία όχλησης έως και τις 2.5.2008, κατόπιν υπολογισμού αυτών σύμφωνα με τις διατάξεις του άρθρου 4 του π.δ/τος 166/2003, ως εξής:για το χρονικό διάστημα από 23.10.2006 έως 13.12.2006 ποσοστό τόκου 10,25% και οφειλόμενο ποσό 366,92 ευρώ (25.127,00 Χ 10,25% Χ 52/365 = 366,92), για το χρονικό διάστημα από 13.12.2006 έως 14.3.2007 ποσοστό τόκου 10,5% και οφειλόμενο ποσό 665,00 ευρώ (25.127,00 Χ 10,5% Χ 92/365 = 665,00), για το χρονικό διάστημα από 14.3.2007 έως 13.6.2007 ποσοστό τόκου 10,75% και οφειλόμενο ποσό 680,84 ευρώ (25.127,00 Χ 10,75% Χ 92/365 = 680,84) και για το χρονικό διάστημα από 13.6.2007 έως 2.5.2008 ποσοστό τόκου 11% και οφειλόμενο ποσό 2.461,07 ευρώ (25.127,00 Χ 11% Χ 325/365 = 2461,07), το δε συνολικό ποσό ανήλθε σε 4.173,84 ευρώ. Για την εξόφληση αυτού εκδόθηκε από το Δήμο το ισόποσο κρίσιμο 247, οικονομικού έτους 2010 χρηματικό ένταλμα πληρωμής. Με τα δεδομένα αυτά και σύμφωνα προς όσα εκτέθηκαν στην προηγούμενη σκέψη, ορθώς υπολογίστηκε ο οφειλόμενος από το Δήμος τόκος υπερημερίας με βάση το άρθρο 4 του π.δ/τος 166/2003, που έχει εν προκειμένω εφαρμογή. Κατ’ ακολουθίαν, η εντελλόμενη δαπάνη είναι νόμιμη, το υπό κρίση χρηματικό ένταλμα όμως δεν μπορεί να θεωρηθεί λόγω λήξεως του οικονομικού έτους 2010, σε βάρος των πιστώσεων του οποίου έχει εκδοθεί.

Για τους λόγους αυτούς

Αποφαίνεται ότι το 247, οικονομικού έτους 2010, χρηματικό ένταλμα πληρωμής του Δήμου ΧΧΧ Ν. ΧΧΧ, ποσού 4.173,84 ευρώ, δεν πρέπει να θεωρηθεί, κατά τα εκτεθέντα στο σκεπτικό.

——————————————————————————————————————–

 Γν. ΝΣΚ 272/2012

Ε‘ ΤΜΗΜΑΤΟΣ

Συνεδρίαση της 8ης Μαΐου 2012

Περίληψη Ερωτημάτων: 1) Αν νόμιμη προϋπόθεση για την καταβολή τόκου υπερημερίας στις περιπτώσεις καθυστέρησης της πληρωμής των χρηματικών ποσών των τμηματικών ή οριστικών λογαριασμών του εργολαβικού ανταλλάγματος πέραν του διμήνου από τηνυποβολή τους και εφόσον η ως άνω καθυστέρηση δεν οφείλεται σε υπαιτιότητα του αναδόχου αποτελεί η όχληση σύμφωνα με τη διάταξη της παρ. 9 του άρθρου 53 του Ν. 3669/2008 ή η επίδοση αγωγής σύμφωνα με τη διάταξη του άρθρου 21 του Κ.Δ. 26-6/10-7-1944.

2) Στις περιπτώσεις καθυστέρησης πληρωμής των χρηματικών ποσών των τμηματικών ή οριστικών λογαριασμών του εργολαβικού ανταλλάγματος πέραν του διμήνου από την υποβολή τους και εφόσον η ως άνω καθυστέρηση δεν οφείλεται σε υπαιτιότητα τουαναδόχου ο τόκος υπερημερίας υπολογίζεται σύμφωνα με τη διάταξη της παρ. 9 του άρθρου 53 του Ν. 3669/2008 ή με επιτόκιο 6% ετησίως σύμφωνα με τη διάταξη του άρθρου 21 του Κ.Δ. 26-6/10-7-1944.

Επί των ως άνω ερωτημάτων το Νομικό Συμβούλιο του Κράτους γνωμοδότησε ως ακολούθως:

Α’. Επί του 1ου Ερωτήματος

ΙΕφαρμοστέες διατάξεις

Στον Αστικό Κώδικα ορίζονταιμεταξύ άλλωνκαι τα εξής:

«Άρθρο 2. Αναδρομική δύναμη του νόμου . Ο νόμος ορίζει για το μέλλονδεν έχει αναδρομική δύναμη και διατηρεί την ισχύ τουεφόσον άλλος κανόνας δικαίου δεν τον καταργήσει ρητά ή σιωπηρά».

Στο Κ.Δ. 26-6/10-7-1944 «Περί Κωδικός των Νόμων περί δικών του Δημοσίου » (Φ.Ε.ΚΑ‘ 139) και ειδικότερα στην ουσιαστικού δικαίου διάταξη του άρθρου 21 αυτού η οποίακατ‘ άρθρο 109 παρ. 2 ΕισΝΑΚ , διατηρήθηκε σε ισχύ και μετά την εισαγωγή του ΑΚ.ορίζονται και τα εξής:

«Άρθρον 21. Ο νόμιμος και ο της υπερημερίας τόκος πάσης του Δημοσίου οφειλήςορίζεται ……… Ο ειρημένος τόκος άρχεται από της επιδόσεως της αγωγής».

Στο Ν. 3669/2008 «Κύρωση της κωδικοποιήσεως της νομοθεσίας κατασκευής δημοσίων έργων» (Φ.Ε.ΚΑ‘ 116) ορίζονταιμεταξύ άλλωνκαι τα εξής:

«Άρθρο 53 . Λογαριασμοί – Πιστοποιήσεις . 1….2.Η πραγματοποίηση τόσο των τμηματικών πληρωμών όσο και της οριστικής πληρωμής του εργολαβικού ανταλλάγματος , καθώς και εκκαθάριση όλων των αμοιβαίων απαιτήσεων από την εργολαβική σύμβαση γίνεται μεβάση τους λογαριασμούς και τις πιστοποιήσεις……9. Αν η πληρωμή ενός λογαριασμού καθυστερήσει χωρίς υπαιτιότητα του αναδόχουπέραν του διμήνου από την υποβολή τουοφείλεταιαν υποβληθεί έγγραφη όχληση και από την ημερομηνία υποβολής τηςτόκοςυπερημερίας…….» .

IIΑνάλυση και ερμηνεία εφαρμοστέων διατάξεων

Από το σύνολο των προεκτεθεισών διατάξεων συνάγονται τα ακόλουθα:

Οι νόμοι είναικατά γενικό κανόναδιηνεκείς και ισχύουν μέχρις ότου καταργηθούν με άλλον κανόνα δικαίουΗ κατάργηση είναι είτε ρητή / άμεση είτε σιωπηρή / έμμεση. (Α.Π. 928/2006 ΙστοσελΝΟΜΟΣ [448207] – ΓνΝ.Σ.Κ. 216/2010, 281/2009, 701/2002) .Συνηθέστερη είναι η κατάργηση του νόμου με άλλο νεώτερο νόμο (lex posterior derogate logi priori). Ο νεώτεροςόμωςγενικός νόμοςκατά κανόναδεν καταργεί τον προγενέστερο ειδικό (lex posterior generalis non derogat legi priori speciali). (ΑΓεωργιάδη – M.Σταθόπουλου . Κατ‘ άρθρο ερμηνεία Α.ΚΤόμος 1οςΈκδ. 1978, σελ. 7), ενώ ο νεότερος ειδικός νόμος καταργεί τον προγενέστερο γενικό (lex posterior specialis derogat legi priori generali).

Από την χρησιμοποίηση των λέξεων «πάσης του Δημοσίου οφειλής» συμπεραίνεται ότι με το άρθρο 21 του Κ.Δ. 26-6/10-7-1944 ο νομοθέτης εισήγαγε μια γενική ρύθμιση σχετικά με τον οφειλόμενο από το Δημόσιο τόκο υπερημερίας . Ο νομοθέτης του Ν. 3669/2008με τη διάταξη της παρ. 9 του άρθρου 53 αυτού εισήγαγε μία εξαίρεση στο γενικό κανόνα του άρθρου 21 του Κ.Δ. 26-6/10-7-1944 ειδικά για τις περιπτώσεις της καθυστέρησης πληρωμής των τμηματικών ή οριστικών λογαριασμών του εργολαβικού ανταλλάγματος και υπό την προϋπόθεση ότι η ως άνω καθυστέρηση δεν οφείλεται σε υπαιτιότητα του αναδόχου του έργου ορίζοντας ότι σ‘ αυτές τις περιπτώσεις το Δημόσιο οφείλει τόκο υπερημερίας επί των χρηματικών ποσών των παραπάνω λογαριασμών από τότε που ο ανάδοχος θαοχλήσει εγγράφως την αρμόδια υπηρεσία χωρίς να απαιτείται να επιδώσει αγωγή.

Η ρύθμισηλοιπόντου άρθρου 53 παρ. 9 του Ν. 3669/2008 ως ειδική και νεώτερη εκείνης του άρθρου 21 του Κ.Δ. 26-6/10-7-1944 κατισχύει αυτής.

Β‘ Επί του 20u Ερωτήματος

ΙΕφαρμοστέες διατάξεις

Στο Κ.Δ. 26-6/10-7-1944 «Περί Κωδικός των Νόμων περί δικών του Δημοσίου » (Φ.Ε.ΚΑ‘ 139) και ειδικότερα στην ουσιαστικού δικαίου διάταξη του άρθρου 21 αυτούη οποίακατ‘ άρθρο 109 παρ. 2 ΕισΝΑΚ , διατηρήθηκε σε ισχύ και μετά την εισαγωγή του Α.Κ.,ορίζονται τα εξής:

«Άρθρον 21. Ο νόμιμος και ο της υπερημερίας τόκος πάσης του Δημοσίου οφειλήςορίζεται εις 6% ετησίωςπλην αν άλλως ωρίσθη δια συμβάσεως ή ειδικού νόμου……».

Στο Π.Δ. 166/2003 «Προσαρμογή της ελληνικής νομοθεσίας στην Οδηγία 2000/35 της 29-6-2000 για την καταπολέμηση των καθυστερήσεων πληρωμών στις εμπορικές συναλλαγές» (Φ.Ε.ΚΑ‘ 138) ορίζονταιμεταξύ άλλωνκαι τα εξής:

«Άρθρο 2. Πεδίο εφαρμογήςΟι διατάξεις του διατάγματος αυτού εφαρμόζονται στις πληρωμές που έχουν χαρακτήρα αμοιβής από εμπορική συναλλαγή.

Άρθρο 3. ΟρισμοίΚατά την έννοια του διατάγματος αυτού. 1. «Εμπορική συναλλαγή» είναι κάθε συναλλαγή μεταξύ επιχειρήσεων ή μεταξύ επιχειρήσεων και δημοσίων αρχώνη οποία συνεπάγεται την παράδοση αγαθών ή την παροχή υπηρεσιών έναντι αμοιβήςα.«Δημόσια αρχή» είναι κάθε αναθέτουσα αρχή ή φορέαςόπως ορίζεται στα προεδρικά διατάγματα για τις δημόσιες συμβάσεις προμηθειών Π.Δ. 370/1995, Φ.Ε.ΚΑ‘ 199) , υπηρεσιών (Π.Δ. 346/1998 , Φ.Ε.ΚΑ ‘230), εξαιρουμένων τομέων ( Π.Δ. 57/2000, Φ.Ε.ΚΑ ’45)και δημοσίων έργων (Π.Δ. 334/2000, Φ.Ε.ΚΑ‘279), όπως τροποποιήθηκαν και ισχύουνβ«Επιχείρηση» είναι κάθε οργάνωση , η οποία ενεργεί στα πλαίσια ανεξάρτητης οικονομικής ή επαγγελματικής της δραστηριότητοςακόμη και αν η δραστηριότητα αυτή ασκείταιαπό ένα και μόνο πρόσωπο.

Άρθρο 4. Τόκος σε περίπτωση καθυστέρησης πληρωμής. 1. Τόκος υπερημερίας οφείλεται από την ημέρα που ακολουθεί την ημερομηνία πληρωμής ή το τέλος της περιόδου πληρωμής που ορίζει η σύμβαση. 2. Εάν δεν συμφωνήθηκε ορισμένη ημέρα ή προθεσμίαπληρωμής της αμοιβήςο οφειλέτης γίνεται υπερήμεροςχωρίς να απαιτείται όχληση , και οφείλου τόκους:

α…..β…..γ….δ…..3…..4.Το ύψος του τόκου υπερημερίας που είναι υποχρεωμένος να καταβάλει ο οφειλέτηςυπολογίζεται με βάση το επιτόκιο που εφαρμόζει η Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα στην πιο πρόσφατη κύρια πράξη αναχρηματοδότησης , η οποίαπραγματοποιείται πριν από την πρώτη ημερολογιακή ημέρα του οικείου εξαμήνου, [«επιτόκιο αναφοράς»προσαυξημένο κατά επτά εκατοστιαίες μονάδες [«περιθώριο»] , εφόσον δεν ορίζεται διαφορετικά στη σύμβασηΤο επιτόκιο αναφοράς το οποίο ισχύει την πρώτηημερολογιακή ημέρα του οικείου εξαμήνουεφαρμόζεται και για τους επόμενους έξι μήνες».

Στο Ν. 3669/2008 «Κύρωση της κωδικοποίησης της νομοθεσίας κατασκευής δημοσίων έργων» (Φ.Ε.ΚΑ‘ 116) ορίζονταιμεταξύ άλλωνκαι τα εξής:

«Άρθρο 53. Λογαριασμοί – Πιστοποιήσεις . 1. Η πληρωμή στον ανάδοχο του εργολαβικού ανταλλάγματος γίνεται τμηματικά με βάση τις πιστοποιήσεις των εργασιών που έχουν εκτελεσθεί μέσα στα όρια του χρονοδιαγράμματος εργασιών….. 2. Η πραγματοποίηση τόσοτων τμηματικών πληρωμών όσο και της οριστικής πληρωμής του εργολαβικού ανταλλάγματος , καθώς και η εκκαθάριση όλων των αμοιβαίων απαιτήσεων από την εργολαβική σύμβαση γίνεται με βάση τους λογαριασμούς και τις πιστοποιήσεις. 3. Μετά τη λήξη κάθε μήνα ή άλλης χρονικής περιόδουπου τυχόν ορίζει η σύμβαση για τις τμηματικές πληρωμέςο ανάδοχος συντάσσει λογαριασμό των οφειλόμενων σε αυτόν ποσών από εργασίες που εκτελέσθηκαν…..9. Αν η πληρωμή ενός λογαριασμού καθυστερήσει χωρίςυπαιτιότητα του αναδόχουπέραν του διμήνου από την υποβολή τουοφείλεταιαν υποβληθεί έγγραφη όχληση και από την ημερομηνία υποβολής τηςτόκος υπερημερίας που υπολογίζεται σύμφωνα με το άρθρο 4 του Π.Δ. 166/2003 (Φ.Ε.ΚΑ‘ 38) και ο ανάδοχοςμπορεί να διακόψει τις εργασίεςαφού κοινοποιήσει στη διευθύνουσα υπηρεσία ειδική έγγραφη δήλωση».

IIΑνάλυση και ερμηνεία εφαρμοστέων διατάξεων

Από το σύνολο των προαναφερθεισών διατάξεων συνάγονται τα ακόλουθα:

Οι λογαριασμοίοι οποίοι έχουν εγκριθεί από την διευθύνουσα ένα έργο υπηρεσίααποτελούν την πιστοποίηση για την πληρωμή του αναδόχου για τις αντίστοιχες εργασίεςπου έχει εκτελέσεικαι , συνεπώςμετά την έγκριση αυτή ανακύπτει υποχρέωση του κυρίουτου έργου προς πληρωμή του (Σ.τ.Ε. 3948/2005, 4609/2007). Σε περίπτωση δε καθυστέρησης της πληρωμής ενός λογαριασμού πέραν του διμήνου από του χρόνου της υποβολής τουχωρίς υπαιτιότητα του αναδόχουοφείλεται αυτοδίκαια τόκος υπερημερίας από τον χρόνο υποβολής της σχετικής όχλησης (πρβλΣ.τ.Ε. 3673/2006) , το επιτόκιο του οποίου είναι αυτό που εφαρμόζει η Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζαόπως ορίζεται ειδικότερα στην παρ. 4 του άρθρου 4 του Π.Δ. 166/2003 . (Δ.Ε.Α. 67/2010 ΙστοσελΝΟΜΟΣ [528012], 295/2009 ΙστοσελΝΟΜΟΣ [526070], 104/2009 ΙστοσελΝΟΜΟΣ [511718]). Και τούτο διότι το Π.Δ. 166/2003 έχει εκδοθεί με σκοπό την προσαρμογή της ελληνικής νομοθεσίας στις διατάξεις της Οδηγίας 2000/35/ΕΚπου στόχευε στην καταπολέμησησε κοινοτικόεπίπεδο και με ενιαίο τρόποτων καθυστερήσεων πληρωμών στις εμπορικές συναλλαγές στην εσωτερική αγορά προς διασφάλιση της εύρρυθμης λειτουργίας τηςτων συνθηκών ανάπτυξης υγιούς ανταγωνισμού και της βιωσιμότητας των επιχειρήσεωνΕπομένωςοιδιατάξεις του εν λόγω Προεδρικού Διατάγματος , που αποτελούν μεταφορά στην εσωτερική έννομη τάξη των διατάξεων της ως άνω Οδηγίας , κατισχύουν κάθε αντίθετης διάταξης της εσωτερικής νομοθεσίαςΩς εκ τούτουως προς την επιβολή τόκων υπερημερίαςσε βάρος δημοσίων αρχώνλόγω των εκ μέρους τους καθυστερήσεων πληρωμών σε εμπορικές συναλλαγέςμεταξύ αυτών και των επιχειρήσεων – δανειστών τουςοι διατάξεις του ως άνω Π.Δ. 166/2003 είναι αποκλειστικά εφαρμοστέεςκαθότι στο πεδίο εφαρμογήςτου συγκεκριμένου Π.Δυπάγονται και οι πληρωμές από συμβάσεις εκτέλεσης δημοσίων και δημοτικών έργωναφού και οι εν λόγω εργολαβικές συμβάσεις αποτελούν εμπορικές συναλλαγές κατά τον ορισμό της παρ. 1 του άρθρου 3 αυτούΕπομένωςεφόσον δενορίζεται διαφορετικά στη σχετική σύμβαση , το ύψος του οφειλόμενου τόκου υπερημερίας σε περίπτωση καθυστέρησης πληρωμής από την αναθέτουσα αρχή λογαριασμού από την εκτέλεση δημοσίου έργου υπολογίζεται με βάση το επιτόκιο που εφαρμόζει η ΕυρωπαϊκήΚεντρική Τράπεζα στην πιο πρόσφατη κύρια πράξη αναχρηματοδότησης , η οποία πραγματοποιείται πριν από την πρώτη ημερολογιακή ημέρα του οικείου εξαμήνουπροσαυξημένο κατά επτά εκατοστιαίες μονάδες σύμφωνα και με την από 18-6-2008 ισχύουσα διάταξητης παρ. 9 του άρθρου 53 του Ν. 3669/2008 (Ελ.Σ./Τμ. VII Πράξη 2/2011 ΙστοσελΝΟΜΟΣ [544390], που παραπέμπει ρητά στην διάταξη του άρθρου 4 παρ. 4 του Π.Δ. 166/2003 για τον τρόπο υπολογισμού του τόκου υπερημερίας στις περιπτώσεις αυτές.

Κατά συνέπεια , στα τεθέντα δύο Ερωτήματααρμόζουνκατά την ομόφωνη γνώμη του Τμήματοςοι εξής – κατά σειρά – απαντήσεις:

Επί του 1ου ΕρωτήματοςΓια την καταβολή τόκου υπερημερίας από πλευράς Δημοσίου στις περιπτώσεις καθυστέρησης της πληρωμής των χρηματικών ποσών των τμηματικών ή οριστικών λογαριασμών του εργολαβικού ανταλλάγματος πέραν του διμήνου από τηνυποβολή τους και εφόσον η ως άνω καθυστέρηση δεν οφείλεται σε υπαιτιότητα του αναδόχου του έργου απαιτείται μόνο η έγγραφη όχληση του τελευταίου προς την αρμόδια υπηρεσία.

Επί του 2ου ΕρωτήματοςΤο επιτόκιο του τόκου υπερημερίας , που οφείλει το Δημόσιοστις περιπτώσεις καθυστέρησης της πληρωμής τμηματικών ή οριστικών λογαριασμών του εργολαβικού ανταλλάγματος πέραν του διμήνου από την υποβολή τους και υπό τηνπροϋπόθεση ότι η ως άνω καθυστέρηση δεν οφείλεται σε υπαιτιότητα του αναδόχου , δεν είναι το 6% , που προβλέπεται στο άρθρο 21 του Κ.Δ. 26-6/10-7-1944, αλλά τούτο υπολογίζεται με βάση το επιτόκιο , που εφαρμόζει η Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα στην πιοπρόσφατη κύρια πράξη αναχρηματοδότησηςη οποία πραγματοποιείται πριν από την πρώτη ημερολογιακή ημέρα του οικείου εξαμήνου προσαυξημένο κατά επτά ποσοστιαίες μονάδεςεφόσον δεν ορίζεται διαφορετικά στη σύμβαση.

ΘΕΩΡΗΘΗΚΕ

Αθήνα 22-5-2012

——————————————————————————————————————–

Π.Δ. 166/03 (ΦΕΚ Α 138/5-6-03) : Προσαρμογή της ελληνικής νομοθεσίας στην οδηγία 2000/35 της 29-6-2000 για την καταπολέμηση των καθυστερήσεων πληρωμών στις εμπορικές συναλλαγές.

΄Αρθρο 4

Τόκος σε περίπτωση καθυστέρησης πληρωμής

1. Τόκος υπερημερίας οφείλεται από την ημέρα που ακολουθεί την ημερομηνία πληρωμής ή το τέλος της περιόδου πληρωμής που ορίζει η σύμβαση.

2. Εάν δεν συμφωνήθηκε ορισμένη ημέρα ή προθεσμία πληρωμής της αμοιβής, ο οφειλέτης γίνεται υπερήμερος, χωρίς να απαιτείται όχληση, και οφείλει τόκους:

α. Εάν παρέλαβε το τιμολόγιο ή άλλο ισοδύναμο για πληρωμή έγγραφο μέχρι το χρόνο της παραλαβής των αγαθών ή της παροχής των υπηρεσιών ή αν δεν παρέλαβε ή δεν είναι βέβαιο πότε παρέλαβε τέτοιο έγγραφο, μόλις περάσουν 30 ημέρες από την παραλαβή των αγαθών ή την παροχή των υπηρεσιών.

β.Εάν από το νόμο ή τη σύμβαση προβλέπεται διαδικασία αποδοχής ή ελέγχου για την επαλήθευση της αντιστοιχίας συμφωνημένων και παραλαμβανομένων αγαθών ή υπηρεσιών, μόλις περάσουν 30 ημέρες από την ολοκλήρωση της διαδικασίας αποδοχής ή ελέγχου, εφόσον παρέλαβε το τιμολόγιο ή άλλο ισοδύναμο για πληρωμή έγγραφο μέχρι την ολοκλήρωση της εν λόγω διαδικασίας.

γ.Εάν η παραλαβή των αγαθών ή η παροχή των υπηρεσιών ή η διαδικασία αποδοχής ή ελέγχου έχει προηγηθεί, μόλις περάσουν 30 ημέρες από το χρόνο παραλαβής του τιμολογίου ή άλλου ισοδύναμου για πληρωμή εγγράφου.

δ. Στις συμβάσεις μεταξύ επιχειρήσεων και δημοσίων αρχών της παραγράφου 1 α του άρθρου 3 του παρόντος, η προθεσμία καταβολής τόκων σε κάθε μία από τις παραπάνω περιπτώσεις, ορίζεται αποκλειστικώς σε 60 ημέρες.

3. Ο δανειστής δικαιούται τόκους, εφόσον α)έχει εκπληρώσει τις συμβατικές και νόμιμες υποχρεώσεις του και β) δεν έχει εισπράξει εγκαίρως το οφειλόμενο ποσό, εκτός, εάν δεν υπάρχει ευθύνη του οφειλέτη για την καθυστέρηση.

4. Το ύψος του τόκου υπερημερίας που είναι υποχρεωμένος να καταβάλλει ο οφειλέτης υπολογίζεται με βάση το επιτόκιο που εφαρμόζει η Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα στην πιο πρόσφατη κύρια πράξη αναχρηματοδότησης, η οποία πραγματοποιείται πριν από την πρώτη ημερολογιακή ημέρα του οικείου εξαμήνου [«επιτόκιο αναφοράς»] προσαυξημένο κατά επτά εκατοστιαίες μονάδες [«περιθώριο»], εφόσον δεν ορίζεται διαφορετικά στην σύμβαση. Το επιτόκιο αναφοράς το οποίο ισχύει την πρώτη ημερολογιακή ημέρα του οικείου εξαμήνου, εφαρμόζεται και για τους επόμενους έξι μήνες.

5. Ο δανειστής, εκτός από τους τόκους, έχει δικαίωμα να απαιτήσει από τον υπερήμερο οφειλέτη και εύλογη αποζημίωση για τα έξοδα είσπραξης της οφειλόμενης αμοιβής. Τα έξοδα αυτά υπόκεινται σε σχέση με την οφειλόμενη αμοιβή στις αρχές της διαφάνειας και της αναλογικότητας.

——————————————————————————————————————–

ΥΠ.ΟΙΚ. 2/49106/0026/17-5-13 (ΑΔΑ: ΒΕΝ5Η-7ΔΘ) : Καταπολέμηση καθυστερήσεων πληρωμών στις εμπορικές συναλλαγές

1. Σας γνωρίζουμε ότι, με την παράγραφο Ζ του άρθρου πρώτου του ν. 4152/2013 (Α.107) προσαρμόστηκε η ελληνική νομοθεσία στην Οδηγία 2011/7/ΕΕ του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου της 16ης Φεβρουαρίου 2011 για την καταπολέμηση των καθυστερήσεων πληρωμών στις εμπορικές συναλλαγές.

2. α. Ειδικότερα με τις διατάξεις αυτές που ισχύουν αναδρομικά από τις 16 Μαρτίου 2013 καταργείται το π.δ. 166/2003 (Α. 138) και συντέμνεται η προθεσμία πληρωμής των δικαιούχων πιστωτών του Δημοσίου και λοιπών φορέων της περ. (2) της υποπαραγράφου Ζ3 (ορισμοί) κατά τις εμπορικές συναλλαγές, η οποία δε μπορεί να υπερβαίνει τα οριζόμενα με τις περ. (3), (4) και (6) της υποπαραγράφου Ζ5 (ΣΥΝΑΛΛΑΓΕΣ ΜΕΤΑΞΥ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΩΝ ΚΑΙ ΔΗΜΟΣΙΩΝ ΑΡΧΩΝ) χρονικά όρια.

β. Κατά την εκπνοή της προθεσμίας αυτής ο δικαιούχος δικαιούται νόμιμο τόκο υπερημερίας, χωρίς να απαιτείται όχληση, εφόσον έχει εκπληρώσει τις συμβατικές και νομικές του υποχρεώσεις και δεν έχει λάβει το οφειλόμενο ποσό εμπρόθεσμα, εκτός αν ο οφειλέτης δεν ευθύνεται για την καθυστέρηση.

γ. Περαιτέρω επανακαθορίζεται ο νόμιμος τόκος υπερημερίας (υποπ. Ζ3 περ. 6) και προβλέπεται ότι, ο δικαιούχος δικαιούται επιπλέον και εφόσον ο τόκος αυτός καθίσταται απαιτητός: α) κατ’ αποκοπή αποζημίωση σαράντα (40) ΕΥΡΩ ως έξοδα είσπραξης και β) εύλογη αποζημίωση για σχετικά υπολειπόμενα έξοδα είσπραξης που οφείλονται στην καθυστερημένη πληρωμή (δαπάνη για αμοιβή πληρεξούσιου δικηγόρου ή οργανισμού είσπραξης οφειλών κ.λπ.) [υποπαρ. Ζ7).

3. Κατόπιν αυτού και προς το σκοπό επίσπευσης των πληρωμών προωθείται προς έκδοση κ.υ.α. με την οποία τροποποιείται η υφιστάμενη προθεσμία έκδοσης των σχετικών χρηματικών ενταλμάτων (2/67911/004/3.12.04 κυα [Β. 1854], η οποία ορίζεται εφεξής σε είκοσι (20) ημέρες από την περιέλευση στην οικεία ΥΔΕ των προβλεπόμενων δικαιολογητικών. Για τον ίδιο λόγο και προκειμένου να μην επιβαρύνεται εφεξής το δημόσιο κ.λπ. με πρόσθετες δαπάνες, τόκους υπερημερίας και έξοδα είσπραξης οι δαπάνες της κατηγορίας αυτής θα πρέπει να εκκαθαρίζονται κατ’ απόλυτη προτεραιότητα.

4. Οι οικονομικές υπηρεσίες προς τις οποίες κοινοποιείται το παρόν παρακαλούνται να αποστέλλουν άμεσα τα προβλεπόμενα δικαιολογητικά στις οικείες ΥΔΕ προς αποφυγή καθυστερήσεων στην πληρωμή των συναλλασσομένων και καταβολή πρόσθετων επιβαρύνσεων. Προς τούτο οι Οικονομικά Υπεύθυνοι των οικείων φορέων παρακαλούνται να επιδείξουν σχετική επιμέλεια και να οργανώσουν τη διαδικασία άμεσης αποστολής των δικαιολογητικών.

5. Οι Υπηρεσίες Επιτρόπων του Ελεγκτικού Συνεδρίου παρακαλούνται, λαμβάνοντας υπόψη τα ανωτέρω να επιταχύνουν τη θεώρηση των σχετικών χρηματικών ενταλμάτων στις προβλεπόμενες περιπτώσεις προς το σκοπό σύντμησης των χρονικών περιθωρίων.

6. Σημειώνεται ότι: α) οι ανωτέρω διατάξεις εφαρμόζονται και επί δημοσίων έργων (παρ. 11 του προοιμίου της ανωτέρω οδηγίας) τροποποιούμενων εμμέσως σχετικά των διατάξεων της κείμενης νομοθεσίας [(ν. 3669/08) Α. 110], β) προσοχή!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!! οι διατάξεις του π.δ/τος 166/2003 παραμένουν ισχυρές για τις συμβάσεις που υπογράφηκαν κατά τη διάρκεια ισχύος του (υποπαρ. Ζ15).        

7. Τέλος, επισημαίνεται η διάταξη της περ. (6) της υποπαραγράφου Ζ5 η οποία παρέχει τη δυνατότητα επιμήκυνσης της προθεσμίας πληρωμής μέχρι 60 ημέρες προκειμένου αυτή να εκτιμάται και να αξιοποιείται κατά το στάδιο σύναψης των σχετικών συμβάσεων.

Ο Αναπλ. Υπουργός

Χρήστος Σταίκούρας

——————————————————————————————————————–

 (βλ.

https://www.google.gr/url?sa=t&rct=j&q=&esrc=s&source=web&cd=4&ved=0CEkQFjAD&url=http%3A%2F%2Fwww.pde.gov.gr%2Fgr%2Fdiafaneia%2Fitem%2Fdownload%2F1524.html&ei=kyPMUae4BIOkPdCigegC&usg=AFQjCNGiZR836QTXtDkZASHwtuiyIz7qWQ&sig2=hFWySELXMyqK2M94md6sGg

http://static.diavgeia.gov.gr/doc/%CE%92%CE%95%CE%94%CE%9E4690%CE%A9%CE%A7-8%CE%A3%CE%94

Η ιστοσελίδα με τα επιτόκια κύριας πράξης αναχρηματοδότησης είναι εδώ: http://www.ecb.int/stats/monetary/rates/html/index.en.html

)


Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s

%d bloggers like this: